Người thường xuyên ngáy ngủ có nên đầu tư máy tạo ẩm không?

Hiện tượng ngáy ngủ là gì?

Ngáy ngủ (hay còn gọi tiếng “ngáy”) là hiện tượng phát ra âm thanh khi không khí đi qua các mô mềm thư giãn ở cổ họng, làm chúng rung lên trong lúc ngủ. Mặc dù ngáy có vẻ chỉ gây khó chịu cho người bên cạnh, nhưng về mặt y học, đây là dấu hiệu tiềm ẩn của các rối loạn hô hấp nghiêm trọng hơn, đặc biệt là hội chứng ngưng thở khi ngủ (OSA - Obstructive Sleep Apnea).

Theo Hiệp hội Giấc ngủ Hoa Kỳ (American Academy of Sleep Medicine - AASM), hơn 45% người trưởng thành ngáy ngủ ít nhất một lần mỗi tuần và 25% ngáy hàng đêm. Trong đó, nam giới, người béo phì, người lớn tuổi và người có thói quen uống rượu hoặc hút thuốc có nguy cơ cao hơn.

Nguyên nhân sinh lý của ngáy ngủ

Ngáy ngủ là kết quả của việc luồng không khí bị cản trở khi đi qua đường hô hấp trên trong lúc ngủ. Khi cơ thể chuyển sang trạng thái ngủ sâu, các cơ vùng hầu họng sẽ giãn ra, khiến không gian của đường thở trở nên hẹp lại. Nếu luồng khí vẫn tiếp tục đi qua vùng hẹp này, nó sẽ làm rung các mô mềm xung quanh như lưỡi gà, khẩu cái mềm và thành sau họng, từ đó tạo ra âm thanh đặc trưng gọi là tiếng ngáy.

Một số yếu tố sinh lý có thể góp phần làm tăng nguy cơ ngáy ngủ. Thứ nhất là tình trạng thở bằng miệng thường xảy ra khi mũi bị tắc do viêm mũi, polyp hoặc vách ngăn lệch khiến không khí đi qua miệng và va chạm mạnh hơn với mô mềm, gây rung nhiều hơn. Thứ hai là sự khô của niêm mạc mũi, họng. Khi lớp nhầy bảo vệ bị bốc hơi do không khí khô, các mô trở nên nhạy cảm hơn, dễ bị viêm nhẹ, sưng nề và gây thu hẹp đường thở. Ngoài ra, các yếu tố như béo phì (làm tăng mô mỡ quanh cổ họng), uống rượu, dùng thuốc an thần, hoặc có dị dạng cấu trúc đường hô hấp (như VA phì đại, lưỡi lớn hoặc vòm họng hẹp) cũng đều làm tăng khả năng phát sinh hoặc làm trầm trọng thêm tiếng ngáy.

Tác động của môi trường không khí khô đến hiện tượng ngáy

Không khí khô là một tác nhân môi trường ít được chú ý nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp. Khi độ ẩm xuống dưới 40% phổ biến vào mùa đông, trong phòng có máy lạnh hoặc dùng thiết bị sưởi, các vấn đề sau xảy ra:

1. Khô niêm mạc mũi, họng

Niêm mạc mũi có lớp nhầy và lông chuyển giúp lọc bụi, vi khuẩn, giữ ẩm và làm ấm không khí. Không khí khô sẽ làm lớp nhầy bốc hơi nhanh dẫn đến niêm mạc dễ tổn thương, viêm và phù nề, từ đó gây tắc nghẽn.

2. Tăng phản xạ thở miệng

Tắc mũi dẫn đến thở miệng khi ngủ và rung mô mềm ở họng nhiều hơn, gây ngáy to và đều hơn. Ngoài ra, miệng khô làm người ngủ dễ tỉnh giấc, giấc ngủ bị gián đoạn.

3. Tăng phản ứng viêm nhẹ kéo dài

Một nghiên cứu của nhóm Li et al. (2015) công bố trên Clinical Respiratory Journal cho thấy môi trường độ ẩm thấp làm tăng biểu hiện gene gây viêm ở biểu mô mũi.

Vai trò của độ ẩm trong điều hòa hô hấp khi ngủ

Độ ẩm lý tưởng trong phòng ngủ được khuyến nghị bởi Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và EPA (Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ) là từ 40% đến 60%. Khi không khí có độ ẩm phù hợp:

• Niêm mạc mũi duy trì tốt chức năng bảo vệ

• Khí thở được làm ấm, làm ẩm sẽ hạn chế kích thích đường thở

• Giảm tình trạng khô miệng, viêm họng sáng dậy

• Giúp giấc ngủ sâu và liền mạch hơn

Cơ chế hoạt động của máy tạo ẩm và ảnh hưởng tới giấc ngủ

Máy tạo ẩm là thiết bị được thiết kế để bổ sung độ ẩm vào không khí trong phòng, giúp duy trì độ ẩm không khí ở mức tối ưu thường từ 40 đến 60%. Khi độ ẩm trong phòng xuống quá thấp, đặc biệt trong những môi trường sử dụng điều hòa hoặc sưởi, không khí khô sẽ hút ẩm ngược từ lớp niêm mạc của mũi, họng. Điều này khiến các mô hô hấp bị khô, kích thích phản ứng viêm nhẹ, làm tăng phù nề và tắc nghẽn mũi, từ đó góp phần làm tăng tiếng ngáy. Máy tạo ẩm giúp ngăn chặn chuỗi phản ứng bất lợi này bằng cách giữ cho niêm mạc luôn ẩm, giảm kích ứng, giảm tình trạng khô rát cổ họng và hạn chế thở bằng miệng trong lúc ngủ.

Về nguyên lý hoạt động, máy tạo ẩm có nhiều loại khác nhau. Loại phổ biến nhất hiện nay là máy tạo ẩm siêu âm, sử dụng sóng siêu âm để rung nước thành sương mịn và phát tán vào không khí. Loại thứ hai là máy bốc hơi, sử dụng quạt để thổi không khí qua màng ẩm luồng gió mang hơi ẩm vào phòng mà không tạo ra sương. Một số dòng khác sử dụng nhiệt để đun nước, tạo thành hơi ấm giúp tăng độ ẩm và đồng thời tiêu diệt một phần vi khuẩn. Mỗi công nghệ đều có ưu điểm riêng, nhưng điểm chung là đều hướng đến việc cải thiện chất lượng không khí hít thở khi ngủ từ đó giúp người ngáy ngủ thở dễ hơn, ngủ sâu hơn và ít bị thức giấc do khô cổ họng hoặc tắc nghẽn mũi.

Khi nào nên và không nên dùng máy tạo ẩm?

NÊN dùng máy tạo ẩm nếu:

• Sống trong khu vực có khí hậu hanh khô, mùa đông, dùng máy lạnh/sưởi

• Bị viêm mũi dị ứng, khô mũi, viêm xoang mạn

• Ngáy tăng khi chuyển mùa hoặc khi ngủ trong phòng điều hòa

• Dùng máy CPAP điều trị ngưng thở khi ngủ

• Trẻ nhỏ hay ho về đêm do khô mũi họng

KHÔNG NÊN hoặc cần thận trọng khi dùng nếu:

• Phòng có độ ẩm cao sẵn (ẩm ướt, mốc)

• Không vệ sinh máy thường xuyên dẫn đến nguy cơ phát tán nấm mốc, vi khuẩn

• Người bị hen dị ứng với ẩm hoặc nấm mốc trong không khí

Khuyến cáo chuyên gia:
- Đo độ ẩm phòng bằng máy đo để duy trì mức 40-60%
- Vệ sinh máy tạo ẩm 3-5 ngày/lần
- Dùng nước tinh khiết để tránh khoáng chất lắng cặn, gây ô nhiễm không khí

Các loại máy tạo ẩm phù hợp với người ngáy ngủ

Với người thường xuyên ngáy ngủ, việc lựa chọn máy tạo ẩm không chỉ dừng lại ở tính năng tạo ẩm đơn thuần, mà còn cần ưu tiên những đặc điểm phù hợp cho giấc ngủ ban đêm và hệ hô hấp nhạy cảm. Trước tiên, máy nên có khả năng điều chỉnh chính xác độ ẩm theo thời gian thực nhờ cảm biến tích hợp để đảm bảo phòng không bị quá ẩm, gây ra hiện tượng ngưng tụ hoặc nấm mốc. Ngoài ra, độ ồn thấp là yếu tố cực kỳ quan trọng, bởi máy hoạt động vào ban đêm cần êm ái, không gây tiếng động làm gián đoạn giấc ngủ.

Máy tạo ẩm lý tưởng cho người ngáy nên tích hợp thêm bộ lọc khử khoáng, virus, vi khuẩn để tránh phát tán hạt khoáng li ti (nếu dùng nước máy) vào không khí những hạt này có thể làm kích ứng đường thở. Một số máy cao cấp còn có chức năng lọc không khí song song với tạo ẩm, giúp làm sạch môi trường hít thở toàn diện hơn. Tính năng hẹn giờ, chế độ ngủ ban đêm và tự động tắt khi hết nước hoặc khi đạt đủ độ ẩm cũng là những yếu tố nên cân nhắc.

Trong thực tế, dòng máy như BONECO U250 (sử dụng công nghệ siêu âm, thiết kế đạt chuẩn y tế Thụy Sĩ, có tích hợp bộ lọc Carbon và thanh ion bạc) là lựa chọn đáng tin cậy cho người đang tìm giải pháp hỗ trợ ngáy ngủ từ môi trường không khí.

Xem thêm: Máy tạo độ ẩm Ultrasonic Boneco U250 - Chính hãng Thụy Sĩ

Đầu tư máy tạo ẩm là một bước hỗ trợ hiệu quả và có cơ sở khoa học rõ ràng đối với người thường xuyên ngáy ngủ, đặc biệt trong môi trường có độ ẩm thấp.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng máy tạo ẩm không phải là phương pháp điều trị dứt điểm, mà là biện pháp cải thiện môi trường sống. Để kiểm soát ngáy hiệu quả, người bệnh vẫn nên thăm khám chuyên khoa hô hấp, giảm cân nếu thừa cân, tránh rượu, thuốc an thần, thay đổi tư thế ngủ, điều trị tắc mũi, viêm mũi mạn tính.